Dinamo

Analoog of digitaal … of beide tegelijk

Veel modelspoorhobbyisten zijn (ooit) begonnen met een analoog spoorbaantje. Zolang de omvang beperkt blijft en er slechts een paar treinen tegelijkertijd rijden is dat goed te doen. Maar het modelspoorvirus slaat toe en de wens ontstaat meerdere treinen te laten rijden, de treinenloop te beveiligen en wellicht (geheel of gedeeltelijk) te automatiseren. De gedachte is dat dat alleen goed kan door de zaak om te bouwen naar een digitaal systeem waarbij de locs voorzien worden van decoders.

De keuze is vaak lastig. Er zijn veel redenen te bedenken om je locs niet (allemaal) te voorzien van decoders, maar anderzijds, stel nu dat je wel je modelspoorbaan beter wilt besturen en stel nu dat je die ene loc in de vitrine ziet die je altijd wilde hebben, met toeters en bellen en dus … met decoder. Wat dan?

DINAMO

Dinamo lost dit dilemma voor je op. Hiermee heb je namelijk de unieke vrijheid om gedigitaliseerde en analoge locs op één spoorbaan door elkaar te laten rijden en wel in een willekeurige verhouding van 100% analoog tot 100% digitaal. Het rijgedrag en de besturingsmogelijkheden van je analoge materieel doet nauwelijks onder voor digitaal en de mogelijkheden van je gedigitaliseerde materieel worden optimaal benut.

Dinamo is een systeem waarmee de miniatuurwereld kan worden bestuurd. “Modelspoorbaan” zou hier een te beperkte voorstelling zijn, want Dinamo bestuurt ook auto’s. Dinamo verzorgt de aansturing van o.a. treinen, auto’s, wissels, seinen en verkeerslichten en detecteert gebeurtenissen op “de baan”. Dinamo levert rechtstreeks alle typen in-en uitgangssignalen die je redelijkerwijs nodig hebt voor het besturen van een volledige miniatuurwereld.

DINAMO staat voor Digitaal Interface Netwerk voor Analoge MOdelbanen. De uitdrukking “Analoog” hierin stamt uit de historie, want naast het oorspronkelijke analoge concept ondersteunt Dinamo tegenwoordig ook digitaal materieel. De uitdrukking “Interface Netwerk” geeft aan dat Dinamo bestaat uit diverse modules die je naar behoefte kunt combineren tot een volledig besturingssysteem. Dinamo groeit dus mee met je modelbouwhobby. In de loop der jaren is Dinamo uitgegroeid tot een veelzijdig systeem terwijl de oorspronkelijke uitgangspunten nog steeds van toepassing zijn.

Computerbesturing

Dinamo is niet in staat zelf te bedenken wat de voertuigen exact moeten doen en welke standen wissels en seinen op elk moment moeten aannemen. Om dit te bewerkstelligen is een computer (PC) nodig met passende besturingssoftware. Dit betekent geenszins dat er alleen maar automatisch gereden kan worden: Het aantrekkelijke van een dergelijke opzet is juist dat de computer een belangrijk deel van de beveiligingstaken van de hobbyist (of machinist) overneemt die zich vervolgens naar hartenlust kan richten op de echte exploitatie. De eisen die aan de computer worden gesteld hangen voornamelijk af van de gebruikte software en enigszins van de omvang en complexiteit van de miniatuurwereld, maar In de meeste gevallen voldoet een op het laatste moment van de destructie geredde Pentium-III (Pentium I en II modellen zijn bijna niet meer te vinden), dus kosten zijn wat dat betreft voor de serieuzere modelspoorder geen doorslaggevend argument.

Analoge en digitale treinen

Voor de besturing van treinen in een miniatuurwereld kun je diverse methoden gebruiken. Voor meer uitleg hierover kun je de pagina Achtergrond Treinbesturing raadplegen. Dinamo is een blokgeoriënteerd systeem. Dit betekent dat de spoorbaan elektrisch wordt opgedeeld in dusdanig kleine gedeelten, dat elke trein onafhankelijk van alle andere treinen kan worden aangestuurd. Het mooie van deze opzet is dat je op deze wijze zowel analoge als digitale treinen kunt besturen en dat het verschil in rijgedrag tussen analoog en digitaal materieel hierdoor sterk vervaagt. Daar waar analoge locs rijden wordt de spoorbaan met een voor die treinen geschikte aansturing voorzien, daar waar digitale locs rijden genereert Dinamo de digitale signalen om de decoders de juiste instructies te geven. De analoge/digitale aansturing wordt per baanvak Dynamisch aangepast naar gelang de treinen zich verplaatsen over de baan. De enige beperking is dat zich binnen 1 blok alleen analoog of digitaal materieel mag bevinden en geen combinatie hiervan. Eenvoudiger gezegd: je kunt (alleen) geen Multi tractie rijden met een analoge+digitale loc in dezelfde trein.

Auto’s

Naast treinen kan Dinamo ook auto’s besturen volgens het Dinamo/MCC protocol. De auto’s worden hiertoe voorzien van een digitale decoder. Deze decoder bestuurt de motor en overige functies van de auto en ontvangt (draadloos) de commando’s die door Dinamo worden gegenereerd. Tevens verzorgt Dinamo de detectie van passage van auto’s, zodat de PC de verkeersbewegingen correct kan volgen.

Accessoires

Accessoires worden door Dinamo rechtstreeks aangestuurd. Dat wil zeggen dat je naast de Dinamo onderdelen normaliter geen extra wisseldecoders of seindecoders nodig hebt. Hoewel de aansturing rechtstreeks plaatsvindt is de opzet zodanig dat bedrading wordt geminimaliseerd. Zo heb je bijvoorbeeld voor 32 wissels geen 64 draadjes nodig, maar slechts 16. Zowel betreffende de benodigde elektronica als betreffende de benodigde bedrading is Dinamo in het algemeen een economische oplossing.

Toepassingen op onze club

Als Model Spoor Club Veenendaal gebruiken wij natuurlijk zelf ook Dinamo.
Zie voor voorlopig eigen toepassing tot nu toe onze speciale pagina van het demobaantje.

Analoge technologie

Analoog

Inleiding:
Analoog is hoe de modelspoorwegindustrie vroeger is begonnen. In het analoog bedrijf hebben we fabrikanten die gebruik maken van Wisselstroom om de treinen mee te laten rijden; Bijv. Märklin en Trix en fabrikanten die gebruik maken van gelijkstroom: Fleischmann/Roco, Piko, Lima enz.
Wat veel hobbyisten, nog steeds, doet besluiten analoog te gaan rijden is dat het (zeker voor kleinere banen) bekend staat als goedkoper als digitaal.
Andere argumenten kunnen zijn: voor een digitale baan is over het algemeen meer kennis nodig van elektronica, het is n.l. toch wel meer ingewikkeld, een aantal mensen heeft die kennis niet. De modelspoorweg industrie doet goed zijn best om de digitale oplossingen steeds “eenvoudiger” en meer automatisch te maken. Echter tot nu toe is er ook meer elektronica/digitale kennis nodig voor een digitale modelspoorwegbaan. Daarnaast zijn er ook mensen die hun hobby vooral toeleggen op het maken van scenery. Huisje, bruggen complete landschappen.Zij hebben de modelspoorwegbaan alleen maar nodig voor “decoratie” van hun scenery. Ook dan voldoet een analoge baan aan de doelstelling.

Technisch gezien:
Een nadeel van het analoge systeem is echter dat de transformator een bepaalde spanning op de rails plaatst waarmee alle treinen op de aangesloten rails dezelfde snelheid zullen rijden.
Als je met meerdere treinen verschillende snelheden wilt rijden, dan moet de baan in secties worden opgedeeld. Wil je vervolgens een trein laten stoppen op een bepaald punt dan moet er een stopsectie worden ingebouwd, het nadeel hiervan is dat de trein direct stil staat en dit niet realistisch overkomt.
Dit kan vervolgens opgelost worden door de trein te laten afremmen door middel van een weerstand.
Waar het dus op neerkomt met analoog rijden is dat voor elke extra functie een oplossing zal moeten gezocht, waardoor veel schakelingen ontstaan. Voor de meeste hobbyisten is dit een nadeel, maar voor de elektronica fans onder ons is het juist een voordeel om dit allemaal zelf uit te mogen zoeken. Ook binnen onze club hebben we nog een fikse groep leden, die zich helemaal toelegt op de analoge technologie. Dit is de groep die de Märklinbaan maakt. Ook deze baan wordt volledig modulair opgebouwd.